Dikkat Eksikliği Testi (Erişkin DEHB – ASRS): Bende DEHB Var mı?

Dikkat Eksikliği Testi Nedir?

Dikkat eksikliği testi, dikkatsizlik, dağınıklık, erteleme ve hiperaktivite gibi DEHB belirtilerinin sıklığını ölçen bir tarama ölçeğidir. Kişinin DEHB açısından ayrıntılı bir değerlendirmeye ihtiyacı olup olmadığını belirlemeye yardımcı olur.

ASRS v1.1, Dünya Sağlık Örgütü'nün Bileşik Uluslararası Tanı Görüşmesi çalışma grubu ile Kessler ve arkadaşları tarafından 2005 yılında geliştirilmiştir. 18 maddelik tam ölçeğin ilk 6 maddesi, DEHB'yi en iyi ayırt eden sorulardan oluşur ve tek başına tarama formu olarak kullanılır. Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması Doğan ve arkadaşları tarafından yapılmıştır.

Yetişkinlerde Dikkat Eksikliği Testi Nasıl Yapılır?

Son altı ayınızı düşünerek 6 sorunun her birinde davranışı ne sıklıkla gösterdiğinizi seçin. Her soruda belirli bir sıklık ve üzeri "belirti var" olarak sayılır; 6 sorudan 4 veya daha fazlasında bu eşik aşılırsa tarama pozitif kabul edilir.

Dikkat Eksikliği Testi Soruları Nelerdir?

Dikkat Eksikliği Testi, Erişkin DEHB Kendi Bildirim Ölçeği – Tarama Formu (Adult ADHD Self-Report Scale v1.1) temel alınarak hazırlanmış 6 sorudan oluşur. Son 6 ay içinde kendinizi nasıl hissettiğinizi ve nasıl davrandığınızı düşünerek cevaplayın.

1. 1Bir işin zor kısımlarını bitirdikten sonra, son ayrıntıları toparlamakta ne sıklıkla zorlanırsınız?
2. 2Düzen gerektiren bir işi yaparken her şeyi sıraya koymakta ne sıklıkla güçlük çekersiniz?
3. 3Randevularınızı ya da yapmanız gereken şeyleri hatırlamakta ne sıklıkla sorun yaşarsınız?
4. 4Çok düşünmeyi gerektiren bir işiniz olduğunda, ona başlamaktan ne sıklıkla kaçınır ya da başlamayı ertelersiniz?
5. 5Uzun süre oturmanız gerektiğinde ellerinizi ya da ayaklarınızı ne sıklıkla kıpırdatır veya yerinizde kıpır kıpır olursunuz?
6. 6Sanki bir motor tarafından çalıştırılıyormuş gibi kendinizi ne sıklıkla aşırı hareketli ve bir şeyler yapmak zorunda hissedersiniz?

Dikkat Eksikliğim Olduğunu Nasıl Anlarım?

Çocukluktan beri süren, iş, okul ve ilişkiler gibi birden fazla alanda sorun yaratan dikkat dağınıklığı, unutkanlık, erteleme, işleri yarım bırakma ve dürtüsellik DEHB'nin olası işaretleridir.

Herkes zaman zaman dikkatini toplamakta zorlanabilir. DEHB'de ise bu güçlükler kalıcıdır, çocukluk döneminden itibaren vardır ve kişinin potansiyelini ortaya koymasını engeller. Yetişkinlerde hiperaktivite çoğu zaman fiziksel koşturmadan çok içsel bir huzursuzluk, sürekli meşgul olma ihtiyacı ve sabırsızlık olarak kendini gösterir.

Yetişkinlerde DEHB Belirtileri Nelerdir?

Yetişkin DEHB'nin başlıca belirtileri dikkat dağınıklığı, unutkanlık, plan ve organizasyon güçlüğü, kronik erteleme, zaman yönetimi sorunları, içsel huzursuzluk, sabırsızlık ve düşünmeden hareket etmedir.

• check_circleToplantılarda, okurken ya da konuşurken zihnin başka yerlere kayması
• check_circleAnahtar, telefon, cüzdan gibi eşyaları sık kaybetme
• check_circleSon teslim tarihlerini kaçırma, işleri son dakikaya bırakma
• check_circleBirden fazla işe başlayıp çoğunu yarım bırakma
• check_circleUzun süre oturmakta zorlanma, sürekli kıpırdanma
• check_circleBaşkalarının sözünü kesme, sırasını beklemekte zorlanma
• check_circleAni kararlar, dürtüsel harcamalar
• check_circleİlgi çeken konularda saatlerce kendini kaybetme (hiperfokus)

Dikkat Eksikliği ile Dikkat Dağınıklığı Aynı Şey mi?

Hayır. Dikkat dağınıklığı yorgunluk, stres, kaygı, depresyon, uyku eksikliği veya yoğun ekran kullanımı gibi pek çok nedene bağlı geçici bir durum olabilir. DEHB ise çocukluktan beri süren nörogelişimsel bir farklılıktır.

Bu nedenle testte yüksek puan almak tek başına DEHB anlamına gelmez. Kaygı ve depresyon da dikkat sorunlarına yol açabilir; doğru ayrımı yapmak için kapsamlı bir klinik değerlendirme gerekir.

Dikkat Eksikliği Nasıl Tedavi Edilir?

Yetişkin DEHB'nin tedavisinde psikiyatrik değerlendirme sonrası ilaç tedavisi, Bilişsel Davranışçı Terapi ve organizasyon becerilerine yönelik koçluk birlikte kullanılır. Terapi; zaman yönetimi, erteleme ve duygu düzenleme konularında kalıcı beceriler kazandırır.

• check_circleGörevleri küçük ve somut adımlara bölün.
• check_circleTakvim, alarm ve yapılacaklar listesi gibi dış hatırlatıcılar kullanın.
• check_circleZamanlayıcıyla 25 dakikalık odaklı çalışma blokları deneyin.
• check_circleEşyalarınız için sabit yerler belirleyin.
• check_circleDüzenli uyku ve egzersiz dikkat üzerinde doğrudan olumlu etki gösterir.

DEHB Tanısı İçin Kime Başvurmalıyım?

Yetişkinlerde DEHB tanısı psikiyatrist tarafından konulur. Klinik psikolog ise kapsamlı değerlendirme, eşlik eden kaygı ve depresyonun ayrımı ve terapi sürecinde size destek olabilir.

Sık Sorulan Sorular